ABENDUAK 7 (Z bat alboan)

Oraindik ofizialki neguan sartu ez garen arren, gaur neguko giro petral horietako batekin esnatu gara, bestalde, atzo aipatzen nuenez, ditxosozko konstituzioko zubian gertatu ohi den moduan. Etxean goxo geratzeko moduko giroa, hobe konpainian beti ere. (Z nahi baduzu hemen nago, pelimanta bat egin dezakegu elkarrekin, edo beste edozer ere). Baina Z-rik ezean barrura begiratzeko egunak izaten dira hauek, tristeziak harrapatzen zaituen horietakoak, malenkoniaz beterikoak, izan zitekeenaren eta ez denaren inguruan hausnartzekoa, autotorturatzekoa, bizitzaren zentzuaz pentsatzekoa, hondoraino jaistekoa, biharamunean ostera ere indarrez azaleratzeko.

Gaur uste dut halako egun bat izango dela, konpainia faltan botako dudana, zoriontsu ez den familia bat osatu ez izanaz damu izango naizena, nire gauza on guztietan pentsatu beharrean txarrak soilik gogoan izango ditudana. Halakoa baita bizitza, nirea bederen, gorabeherez betetakoa, bestela, zein emozio izango luke?

Gaur nire bizitzako Z guztiak izango ditut gogoan, beno guztiak ez, horietako batzuk, eta bizitza mierda bat dela pentsatuko dut; eta zertarako idazten ari naizen otuko zait, nire idatzi hauek ez bazaizkio inori interesatzen. Eta une batzuetan ahaztuko zait nire bizitzan inportanteena ez direla besteak, ni baizik; eta ahaztuko zait nirekin harremanik nahi ez dutenek eurak galtzen dutela; eta ahaztuko dut bizitzan naizena neure ahaleginarekin lortu dudala, inoren bedeinkaziorik gabe.

Baina hala da, gaurko egunez, bereziki, Z bat nahiko nuke alboan, kanpoan dagoen umeltasuna niregana heldu ez dadin, egurats gorritik babesten nauten lau horma hauek zeharka ez ditzan.

Egun on guztioi!

ABENDUAK 6 (jai egun behartua)

Atzo Biznagan kontzertuan izan nintzen Dabadaban. Z han aurkitzeko itxaropena nuen, eta kontzertu gehienetan topatzen dudan tipo bat ikusteko beldurra. Zorionez bigarrena ez zegoen. Oso deseroso senti arazten nauen tipoa da, nahiz ez didan ezer egin, baina bera hurbiltzean gaizki sentitzen naiz, agian nik nahi ez dudan zerbait nahi duela pentsatzen dudalako? Izan daiteke, ez dakit. Alde batetik, beraz, lasaitu ederra. Zoritxarrez Z ezta ez zen han. Ez dakit zergatik pentsatu nuen han topatzea aukera bat zela, bere gustuko musika izan zitekeela, baina ez gertatu. Hura ikusteko izan ditzakedan aukera horietako bat pikutara.
Ba horrelaxe, inolako interferentziarik gabe kontzertuaz gozatzeko aukera izan nuen. Ez zen oso luzea izan, baina oso ondo egon zen. Gustuko ditut madrildarrak, letra zorrotzak dituzte, gizarte honi kritika, eta beti eskerrik asko bat euren ahotan.

Ba halaxe hasi nuen horrenbeste gorrotatzen dudan konstituzioaren zubi hau. Atzo aipatzen nuen Durango, bertara joateko garaia delako, baina joateari utzi nionetik zubi hau beti gertatu izan zait gogorra. Askotan giro eskasa egin izan du, edo hotz handia. Mendirako plana egiteko nagia, etxean geratzeko aproposa. Baina hiru edo lau egun etxean irten gabe, ez da gustuko platera.  Iaz, esaterako, euria barra-barra ari zuela oroitzen dut, eta eserialdi batean Karmele Jaioren Maitasun Kapitala irakurri nuen. Irakurraldia terapeutikoa izan zenez asteburua arintzen lagundu zidan.

Gaur ere euria ari du, etxean geratzeko moduko giroa, baina aspaldiko partez Durangorako hitzordua egin dut lagun batzuekin. Ez dut ezer erosteko asmorik, Ezpalaken azken diskoa ez bada. Aurreko astean erosi nuen Beñat Sarasolaren Coca-Cola bat zurekin eta gabonetarako eskuratuko ditut jada fitxatuta dauzkadan beste hainbat, Karmele Mitxelenaren azkena esaterako.

Oraintxe etxetik irtetzeak galbana handia eragiten dit, baina, besterik ez bada, hemen gaur ospatzeko ezer ez dugula aldarrikatzeko irten beharko, ez da hala? Eta zeinek daki, agian Z ibiliko da stand artean galduta?

Asteburu on guztioi!

ABENDUAK 5 (durango)

Gaur irekiko ditu ateak Durangoko Azokak. Euskararentzat eta euskal kulturarentzat ezinbesteko hitzordua omen da, joaten den jende kopuruarengatik, salmentengatik, baina akaso, arrazoi inportanteena, ikusgarritasuna izango da. Sortzaileek, ekoizleek, han dute euren lana zuzenean aurkezteko parada, publikoarekin elkar eragitekoa, horrek, pentsatu nahi dut, garrantzia izango duela euren egitekoan.

Egia esateko urteetan joan izan naiz azokaren aitzakian Durangaldera, batzuetan eguna, besteetan gaua eta besteetan asteburua pasatzera. Joaten nintzenetan beti erosten nuen libururik eta diskorik. Egun haiek baliatzen nituen gabonetarako kultura dosia eskuratzeko, baina helburu nagusia parranda egitea izaten zen beti. Egin ditugu batzuk euskararen aitzakian, parranda egiteko aitzakiarik beharko bagenu bezala.

Urteak dira ez naizela bertaratu, bizitza soziala gutxitzen hastearekin batera utzi nion hara joateari, batzuetan gogoa izan dudan arren, onartu beharra baitaukat ederki pasa izan dudala. Ikusi dut nola batere irakurtzen ez duen jendea bertaratzen den, euskaldun gisa ekitaldi horretan egotea ezinbestekoa bailitza, umeentzako ipuinen bat edota urteroko egutegia erosteko aitzakian, baina hori ere gure kulturaren parte da, ala ez?

Esan dezaket, harrokeriarik gabe, euskal kulturaren kontsumitzaile banaizela, eta, horretarako, ez dut Durango behar. Nik euskal kultura urte guztian zehar kontsumitzen dut. Liburutegia erabili arren, interesatzen zaizkidan autoreen obrak erosi egiten ditut, etxean jada haiek gordetzeko toki gutxi izan arren, militantziagatik soilik. Berdin musikarekin, euskal musikarekin, interesatzen zaidanarekin noski, erosi egiten dut, ahal dela CDtan, autoan topera entzuten joateko; eta ahal dudan zuzeneko guztietara joaten naiz, horrek eragiten baitu benetan euren jarraipenean, ez urtean behin ospatzen den azoka batek.

Euskaldunok euskal kultura beharrezko dugu, gure hizkuntzan sortutako lanak behar ditugu gureak aurrera egingo badu. Horretarako ez dakit Durango behar dugun. Durango, ziurrenik, erakusleiho ezin aproposagoa izango da sortzaile horiek publikoaren aurrean agertzeko, baina gure kulturak, benetan behar duena urte guztian zehar kontsumitzea da, egunerokoan gure bizitzaren parte izatea. Kalitatezko produktuak behar ditu, idatzizkoak zein ikus-entzunezkoak; irrati eta telebista egokiak eta duinak; euskaraz sortutako filmak, euskaraz sortutako idatzizkoak, prentsa zein literatura; eta horiek guztiak mantentzeko ikus-entzuleak behar ditugu, irakurleak behar ditugu, publikoa behar dugu, publikorik ez badago beste guztia sobrean egongo baita.

Beraz, lagun, Durangora joan bai, baina kontsumitu euskal kultura urte guztian, hori baita gure herriari egingo diogun mesederik handiena.

ABENDUAK 4 (bihotza zer moduz?)

 

Bihotza zer moduz

galdetu dio lagunak

Mutu geratu da

ez daki zer erantzun

hutsik duela, edo txoriz beteta akaso.

 

Taupadak normalak direla dio

zauriek ez diotela horretan eragiten

baina preso duela oraindik

azken hatsa eskaini zion haren preso

amets batetan harrapatuta bezala.

 

Bihotzik ez duela esan nahiko lioke

bihotzik gabe dena errazago izango zelakoan

Baina zer sentituko luke hura gabe

zerk eragingo zion bere pasioa

zerk bere desioak, bere nahiak?

 

Bihotza lo dago esan du azkenik

esnatuko duen eztandaren zain.

ABENDUAK 3 (euskaraz bizi behar dut)

Beti sentitu izan dut elebiduna naizela. Gaztelania eta euskara, biak ere, nire bizitzaren parte izan dira jaio nintzenetik. Askotan ez naiz kontziente zein hizkuntzatan ari naizen edo zein hizkuntzatan pentsatzen dudan, biak ere hizkuntza naturalak baitira niretzat. Badakit euskaraz ari naizenean gaztelaniazko esamoldeak erabiltzen ditudala sarri, hori inkonzientzia horren parte da baita ere.

Dena dela, bada denbora gauza bitxi bat gertatu zitzaidala. Garai hartan Ameskoa bailarara joaten nintzen maiz, nire bikotea han bizi zelako. Ameskoa bailaran dago Urederrako iturburua. Toki zoragarria da, natura bere osotasunean, deskonektatzeko toki aproposa. Ba han, zoritxarrez, euskaldun gutxi dago. Bailara eremu ez euskaldunean kokatuta dago, eta bertakoek ez zuten euskaraz hitzik egiten, Gipuzkoatik edo beste nonbaitetik joandakoak ez baziren bederen. Ba han nengoen guztietan zerbait falta nuela somatzen nuen, eta, halako batean, falta nuen hori hizkuntza zela konturatu nintzen, euskara falta nuela alegia.

Azken bidaian, geunden bost euskaldunok geneuzkan aukera guztiak baliatzen genituen gure hizkuntzan komunikatzeko, eta beste batzuk ere euskal hitz batzuk erabiltzea lortu genuen.

Gaur abenduak hiru ditu, euskararen nazioarteko eguna dugu, eta hemendik aldarrikatu nahi dut gure hizkuntzaren beharra. Nik, sarritan gaztelaniaz hitz egin arren, euskara behar dut. Komunikatzeko behar dut, pentsatzeko eta sentitzeko; kantatzeko behar dut, irakurtzeko eta idazteko; izateko behar dut, euskararik gabe ez bainaiz, nire niaren parte baita, eta hori ez dit inork kenduko, asko saiatu arren.

Espero zuei ere antzeko gauza gertatzea, soilik euskaldunok lortuko baitugu gure hizkuntza hurrengo belaunaldien niaren parte izatea.

Sentitu, pentsatu eta ekin euskaraz! Egun on!

ABENDUAK 2 (hematokritoak)

Astelehena berriz ere. Egia esanda, une honetan niretzat egun guztiak igualak dira, edo kasik. Ez da gauza handirik aldatzen egun batean zein bestean egiten dudanaren artean. Igandeak somatzen ditut desberdin, dena itxita baitago eta kalean mugimendu handiagoa somatzen delako, besterik ez.

Eta Nepaletik etorri naizenetik bi kontu dauzkat buruan, bereziki, beste batzuk beti hor baitaude. Bat, argaldu ditudan bi kiloak ez errekuperatzea, horretarako bizimodu osasuntsu bati eutsi behar diot; banabil.

Bi, altueran ibili izanaren onurak, globulu gorrien gain-ekoizpena alegia. Hori frogatzea eta ahalik eta gehien probestea da buruan daukadan zera. Eta horregatik joan nintzen lehengoan Adarrara, eta frogatu nuen bide zuzenetik igo nuela, beti bezala motel, baina arnas esturik gabe. Dida gora, dida behera, gora puztuta heldu nintzela esango nuke. Atzo, aldiz, Herniora egin nuen buelta, Alkizatik, azken boladan oso gustuko dudan bide erdi zirkular bat eginez. Abuztuan egin nuen azken aldiz itzuli hori, eta atzokoan berrogeita bost minutu gutxiago erabili nituen. Berrogeita bost. Niri izugarri iruditu zitzaidan. Nekatu nintzen? Ba bai, etxera heldu eta bazkal ostean sofan etzan nintzen lasai atseden hartzera, baina erraz eta arin ibili nintzela aitor dezaket, eta orain, sasoi hau mantendu egin nahi nuke, ahalik eta gehien. Zer eta nola egin behar dut forma ez galtzeko?

Agian Z-ri eskatu beharko nioke laguntza, entrenamendu egoki bat diseina diezadan, nire erresistentzia mantentzeko. Baina hori ez da izango, hirugarren gauza bat ere baitut buruan: nahi ez nauten tokietan ez naizela tematuko. Gai horri ere buelta ugari eman diot azken boladan, eta konturatu naiz pertsona batzuekin harremana mantentzen saiatu naizela, baina bueltan ez dudala espero nuen erantzunik jaso, eta nekatu naiz. Nitaz zerbait nahi badute etor daitezela eurak. Jada bakarrik egoten ikasia naiz, ez dut konpromisoagatik inor behar, bueltatzen ez diren deiak egiteaz eta mezuak idazteaz nazkatu naiz. Horrek isolamendura eraman nazake momentu batzuetan, agian, baina nahiago bakarrik zoriontsu egon, konpainian bakardadea sentitu baino.

Beraz, Z-ren laguntzarik gabe, nire entrenamendu propioak egiten jarraituko dut, eta hematokritoak topera mantentzen saiatuko naiz.

Aste on guztioi! 

ABENDUAK 1 (errekapitulazioa: bizipenak)

Jada abenduak bat ditu, beste hilabete bat joan zait esku artetik, nire hilabetea, nire urtebetetzearena, nire azken urteetako urtebetetze bereziarena ziurrenik, bizi izan dudan esperientziagatik. Eta gaurkoarekin Nepalerako bidaiaren balorazioarekin amaituko dut, oraingoan sentsazio, sentipen, emozio eta bizi izandako esperientzian zentratuko naizelarik.

Ez da lehen aldia taldean bidaiatu dudana, ezezagun talde batean esan nahi dut. Ez da lehen aldia trekking bat egitera joan naizena taldean. Ez da lehen aldia garapen bidean dagoen herrialde pobre batera joan naizela; alde horietatik badut nolabaiteko esperientzia. Baina lehen aldia izan da azaroan bidaiatu dudana; lehen aldia izan da urtebetetzea oporretan ospatu dudana; lehen aldia izan da nire egoera fisikoak kezkatu nauena, beldur izan naizena, gorputzak nola erantzungo ote zidan beldur, horrek ekar lezakeen guztiarekin, eta esan dezaket pozik eta harro sentitzen naizela.

Nepaleko herrietatik gindoazela, nik ezagutu ez dudan hogeigarren mendeko Euskal Herria imajina nezakeen: landa-eremuak, etxe xumeak, teknologiarik gabeko lur-lanketak, lau oilo, bost ahuntz, astoren bat, behiren bat. Pobrezia ikusi dugu, bai, baina oro har, jendeak bizitzeko lain zuelako sentsazioarekin geratu naiz. Alde horretatik ez da esperientzia gogorra izan, nahiz eta kasu gogorren bat ikusi dugun, bereziki Kathmandun, non milioi bat pertsona bizi diren gutxi gora behera.

Egia da nepaldarren bizimodua ezin dugula gurearekin alderatu. Haientzat gu aberatsak gara, bai materialki eta, bereziki, baita erosotasun aldetik ere, horretan beste liga batean jokatzen baitugu. Baina poztasuna somatu dut hango jendearengan, eta horrek sentsazio ona utzi dit. Igaro ditugun herrixka guztietako jatetxe eta lodgetan gu mendebaldeko giri aberatsak izango ginen, ziurrenik, eta hala da, beraz, gauzengatik kobratzen ziguten guztia ondo kobratua zegoela pentsatzen dut, baldin eta horrekin herrialdearen eta familien ekonomian positiboki eragiten badu.

Aurrekoan esan bezala, euren aberastasun handiena naturan datza, eta hori baliatzea bizitzeko guztiz normala da. Egia esan mendi altu horiek han ikustea, begia zabaldu bezain pronto, horrek ez du preziorik, eta esperientzia hori bizitzea izugarria izan da. Hor izan dugu Ama Dablam askotan parez pare, baita Lhotse, Pumori eta Everest ere, neurri txikiagoan, eta akordatzen ez naizen izen arraroko beste hainbat sei milako eta zazpi milako batzuk.

Nire urtebetetze egunean ikusi genuen lehen aldiz munduko sabaia. Egun eguzkitsua zen, pozik nengoen, kurba bat hartu eta han agertu zen, mendikatea, zuria, guri begira. Oihuka hasi nintzen, eta negarrez. Negarrez han egotea nire lorpen bat izan delako, aspaldi ikasia bainaiz bizitza honetan gauzak ez direla zerutik jausten, norberaren ahaleginarekin soilik lortzen direla. Denbora asko igaro baitut heldu ez den ez dakit zeren zain, eta jada nahikoa dela erabaki bainuen ez dela oso aspaldi. Orain nahi eta ahal dudana egiten dut, inoren baimenik gabe, inoren oniritzirik eskatu gabe, inori azalpenik eman gabe, eta, tarteka gogorra den arren, askatasun sentsazioa izugarria da, deskriba ezina.

Ba horrela hasi nuen urtebetetzea, nire udazkena, mendi handi horiez inguraturik, eta hortik aurrera denak izan ziren tontor zuriak eta zeru urdinak. Eguraldia lagun, pausoak motelak, baina sendoak ziren. Altuera irabazi ahala motelago joatea komeni zen, gorputzak hala eskatuta, trekking osoan bizirik iraungo bazenuen. Heldu ziren buruko minak eta sabeleko ondoezak, paracetamolarekin ala atseden tarte batez gainditzeko modukoak; heldu ziren sufritzeko uneak, gorputzak ezin duela esaten dizun tarte horiek, baina badakizu ezin zarela bertan geratu eta aurrera egin behar duzula. Oroitzen dut Chola Passera (5.370 m) heldu nintzenean, negarrez hasi nintzela, igoera madarikatu hura gainditu izanaren poza, ezintasun, emozio, edo dena delakoagatik. Han atera nuen denbora guztian motxilan neraman zapi palestinoa, eta argazkia atera genuen hiru emakume euskaldunek. Gero kranpoi txikiak jantzi eta elurretan behera jaitsi ginen. Egun hartan, sufritu ondoren, inoiz ez bezala gozatu nuen elur tartean ibiltzen. Halere, igoera hark geratzen zen trekking osorako markatu ninduen, eta Kala Pattharera ez igotzea erabaki nuen, besterik gabe gehiegi sufritzeko gogorik ez nuelako. Ez nintzen saiatu ere egin, egun hartan beste batzuk baino sasoi hobean izanagatik ere.

Mendian bakarrik ibiltzera oso ohituta nagoenez, une batzuetan konpainiak ez didala ondo egiten ikasi dut, ez behintzat zurekin doazenak ur azpian ere isiltzen ez diren horietakoak badira bederen. Tarteka asko akitu naiz, taldekideak etengabeko komentario, garraixi, tontakeriekin aritzen zirelako. Bidea egokia denean berriketan egitea normala iruditzen zait, baina maldan gora gindoazenean edota malda behera malkartsuetan ezin nuen jasan. Konturatu naiz mendia niretzat terapia dela, meditatzeko modu bat akaso, eta kontzentratua behar dut joan, nire arnasketan, nire pentsamenduetan, nire gogoan. Eta nire taldea ez zen egokia horretarako. Horregatik saiatzen nintzen edo aurrean edo atzean joaten, berritsuengandik ahalik eta urrutien. Alde horretatik une txar batzuk igaro ditut, baina gero pasatzen zitzaidan. Agian pentsatuko zuten borde samarra nintzela, eta agian banaiz, baina bakoitza garen modukoak gara, ez dago besterik. Halere, jende guztiarekin moldatu naiz ondo. Esaten nien zaratak agobiatu egiten ninduela, ulertu nahi zuenarentzat nahiko.

Eta horrela, ttirriki-ttarraka heldu zen gure helmugaren eguna: Everest Base Camp. Ez zen punturik altuena, baina bai, adierazten duenagatik edo, bidaiaren izena eta helburua. Berriz ere bueltatuko banintz, agian Kala Patharrera igoko nintzateke eta Base Campera ez. Baina hori orain diot, han egon eta gero. Harritza bat besterik ez da, gehiago du sinbolikotik, politetik gutxi baitauka, ez bada han ikusten den glaziar izugarria, azpian dena baita izotza, harriek estaldura egokia osatu arren.

Derrigorrezko argazkien ostean, palestinako zapiarekin berriz ere, jaitsiera hasi zen. Hiru egun jaisten. Hamabost egunetan gora eta behera egindako guztia hiru egunetan kitatuta. Luklan hegaldi ahaztezina geneukan zain, ikusi behar da hango aireportuko aireratzeko pista; eta, amaitzeko, bi egun Kathmandun lasai egon eta opariak ala oroitzapenak erosteko.

Hiru aste horietan nire errealitatetik erabat deskonektatuta egon naiz. Aitortu beharra daukat hainbat pertsona izan ditudala gogoan, beraz deskonexioa ez da erabatekoa izan, baina oso ondo sentitu naiz. Barre egin dut, negar egin dut, dantza egin dut eta kantatu egin dut. Lasai egon naiz, eta inportanteena agian, ni izan naiz, nire on eta txar guztiarekin. Kilira joateko nire planetan zalantzak sortu zaizkit, bost mila metrotan ibiltzea oso gogorra dela ikusi dudalako, eta ez dakit sufrimendu hori jasateko prest ote nagoen oraintxe bertan.

Espero, aurrerantzean ere, horrelako esperientziak bizitzeko aukera izatea, eta zuri irakurle, aukera badaukazu, bidaiatu ahal duzun guztia, irten etxetik, ezagutu beste munduak. Hala  gurean dauzkagun tontakeria guztiak errotik joango zaizkigu.

AZAROAK 30 (errekapitulazioa, taldea II, DHANYABAD)

Atzo, taldeaz aritzerakoan, turistez aritu nintzen soilik, horiek baitira bereziki zurekin uneoro eragiten dutenak. Baina talde osoa deskribatzerakoan ezin utzi aipatu gabe bertan izan genituen ezinbesteko laguntzaileak: gidariak eta porterrak, edo hemen sherpa izenez ezagutzen ditugun horiek.

Hasiera batean hiru gidari izan genituen. Berez bi egokitzen zitzaizkigun, baina hirugarren bat bidea ikasteko asmotan etorri zen, sekula trekking hura egin gabe zeukalako edo. Gure taldekideak martxa egitea erabaki zuenean, hirugarren hori joan zen berarekin, eta bi gidariekin geratu ginen, gidari nagusia eta laguntzailea, porter batek hirugarren horren papera hartu zuelarik, laguntzeko eta ikasteko asmotan. Gazteak ziren, dira, hogeita zortzi, hogeita bederatzi eta hogeita hamahiru urtekoak, oso jatorrak, isilean beti gutako bakoitza nola zihoan zelatatzen, zaintzen; ez zien ezerk ihes egiten. Lodgetara iristean lehen gauza, beti,  guri beharrezko infusio, janari edo dena delakoak zerbitzatzea zelarik, eurak beti bigarren, ondoren, bete beharra egin ostean soilik.

Porterrak sei ziren, bakoitzak gutako biren petateak zeramatzatelarik. Gutako bakoitzak hamaika kilo inguru eman behar genizkien eramateko bidai-agentziakoaren esanetan, gainontzekoa gure motxilan eraman behar genuelarik. Aitortzen dut, behin baino gehiagotan, hamaika kilo horiek sobera pasa nituela. Oroitzen dut nola trekkingeko lehen egunean, motxilatik zerbait ateratzeko geratu nintzelarik, gidari nagusiak esan zidan pisu gehiegi neramala eta petatean sartzeko behar ez nuen guztia, porterrak berrogeita hamar kilo arte eramatera ohituta zeudela, hori zela bere lana. Niri astakeria bat iruditzen zitzaidan, eta saiatzen nintzen hamaika kiloetara ahal nuen hobekien egokitzen, baina komentario hark beste askatasun bat eman zidan. Horrelako unetan esplotatzaile burges bat sentitzen zara, pertsona horiek zure zerbitzura egoteko ordaindu izanaren sentsazio arraroarekin, baina hori da errealitate gordina.

Nepal nahiko herrialde pobrea da, euren aberastasunik handiena natura da, mendiak, mendikate izugarri hori, munduko teilatua, eta hori baliatzen dute bizirauteko. Ez dut azterketa bat egin, baina turismoak behar du derrigor diru-iturri nagusia, eta normala da, baina horrek dakar mutil gazteak txankletetan ikustea berrogeita hamar kilo inguru garraiatzen, euren kopetetan bermatzen duten zinta baten bidezko mekanismo bat erabiliz. Guk ez genuke ordu erdi ere aguantatuko, baina haiek beste kasta bat dute.

Ba harira bueltatuz, sei porter genituen. Pentsatu nahi dut gehienez hogeita hamar bat kilo zeramatzatela, halere hori gehiegi begitantzen zait.  Haiek ez zihoazen gurekin, beti aurretik, gu iristerako zerbait behar izanez gero gure petateak bertan izan zitezen. Bazkaldu ere ez zuten gurekin egiten, ezta gidariek ere, beti aparte, maila sozialak markatuz bezala. Gauza horiek han horrela dira, eta ohitu egiten zara, baina oso gogorra egiten da.

Porterrekin harremana oso azalekoa zen, egun on, eskerrik asko eta hitz gutxi batzuk, baina egon ziren euren musika tradizionalarekin elkarrekin dantzatzeko uneak, oso politak.

Azken egunean, Luklan, denok elkarrekin afaldu genuen, eta gu izan ginen nepali guztiei afaria zerbitzatu genienak. Gure eskerrak emateko modua izan zen. Dantza egin genuen elkarrekin, eta baita negar, zergatik ez esan, une hunkigarriak benetan.

Hemendik eskerrak eman nahi dizkiet, bai gidariei, baita porterrei ere, bidaia arinagoa, errazagoa egin digutelako; egindako lan guztiagatik.

Atzerritik etorritako gu guztioi egiten diguten harrera adeitsuarengatik milesker bihotz bihotzetik, DHANYABAD!

 

AZAROAK 29 (errekapitulazio unea: taldea)

Egun on guztioi, hemen nator atzo hasitako balorazioarekin jarraitzeko asmotan. Gaurkoan taldea izango dut hizpide.

Trekkinga egitera hamahiru lagun abiatu ginen. Hauek deskribatzerakoan ere taldeak egin ditzaket. Hona hemen sailkapena.

Generoaren arabera bost emakume eta zortzi gizon.

Hizkuntzaren arabera bost euskaldun, bi katalan, espainoldutako ingeles bat eta zazpi espainol.

Jatorriaren arabera bederatzi euskal herritar, bi gipuzkoar eta zazpi nafar, azken haietako lau euskal nazioarekiko eta euskararekiko inolako sentipenik ez zutenak; bi katalan, aragoiko bat eta Andaluzian bizi den ingeles bat.

Taldekatzeen arabera bikote bat lagun batekin, beste bikote bat, bi lagun eta bakarrik joandako sei lagun.

Adinari dagokionean gazteenak hogeitahiru urte zituen, zaharrenak hirurogei eta zortzi, biak emakumeak. Beste guztiak, gehienak, berrogeita hamar eta hirurogei urte arteko tartean genbiltzan.

Izaera, ba oso desberdina imajinatuko duzuen bezala. Bidai honetan, zalantza izpirik geratzen bazitzaidan, espainolak oso builosoak direla frogatzeko aukera izan dut. Eta espainol horiek Nafarroakoak ziren, bai min egiten dit esateak, baina hala zen. Oinez gindoazela buila batean sarri, tontakeria topikoak esaten, behin grazia izan dezaketenak, bigarrenean aspergarri suertatzen direnak; hori izan da nire kalbarioa, haien berbaldia jasatea eta ez entzuteko moduak asmatzea, orain aurrera joanez, orain atzera, ahal zen moduan. Lehen egunetan hala nola aguantatu nuen, baina gehiago ezin nuenean eskatu nien, mesedez ez garrasi egiteko, nik mendian lasaitasuna eta bakea bilatzen dudala, bide batez jende askok egiten duen moduan. Halere, agobio momentu batzuk kenduta, nahiko ondo eraman nuen, baina argi ikusi nuen haietako batzuk ez direla niretzat konpainia ona mendian. Parrandan bai, baina tokiak eta uneak bereizten jakitea oso inportantea da niretzat, beste batzuentzat ez bezala.

Beraz, talde builosoa, trekkingean gurutzatutako guztiekin alderatuta builosoena ezbairik gabe. Europa ekialdeko talde batzuekin topo egin dugu eta sarri desiratzen nuen haiekin egotea, oinez bederen, isilik eta lasai baitzihoazen, gainera mutil katxarro batzuk zeuden tartean… beno, baina gaitik desbideratzen ari naiz.

Builarena kenduta, jendea jatorra zen, beti laguntzeko prest, edozein egoeretan, eta tokietara iristean beti zegoen festarako gogoa, tartea, birra bat partekatzekoa, dantza eta kanta egitekoa.

Taldekide batek bide erdian utzi gintuen. Zalantzaz beteriko berrogeita hamar bat urteko ume handi bat zen. Oraindik galdetzen diot neure buruari zer arraio egiten zuen bidai hartan, ia ezer ez zihoakionean ondo. Baina hantxe egon zen azken eguneraino Kathmandun, etxera lehenago bueltatzeko aukera garestiegia izango zuelako agian.

Beste guztiak mendizaleak, anbiziotsuak gehienak, bai ala bai tontorreraino igo behar duten horietakoak, ni eta beste bi emakume kenduta. Orduan konturatu nintzen ni beste pasta edo kasta batekoa naizela. Gogorik ez badut, ez dut egiten eta kito. Berdin zait zer galduko dudan erabakia irmoa denean. Niretzat 5.370 m-ra heltzea jada nahiko balentria izan zen, ez nuen 5.600 artekoa igotzeko beharrik, sufritzeko gogorik ez nuelako bereziki, bizitzak jada nahikoa sufrimendu ezartzen baitizkigu guk gehiago bilatu gabe. Nahi izan banu igoko nintzen, beste batzuk igo ziren moduan, baina ikusi behar ziren haien aurpegiak lodgera heldu zirenean. Ez zidaten inolako inbidiarik ematen, ez sanoa, ez bestelakoa.

Eta honarte taldekideei buruzkoak, bihar jarraituko dut balorazio gehiagorekin, edo ez. Ostiral on!

AZAROAK 28 (errekapitulazio unea: datuak)

Irakurle maitea, faltan bota al nauzu? Berdin zait nitaz oroitu zaren ala ez, halere hemen naiz bueltan, zure egun aspergarri horiek xaxatzeko asmotan, ea lortzen dudan.

Hogeitazortzi egun igaro ditut etxetik kanpo, urruti, oso urruti, beste mundu batean, nire egunerokotasunetik urrun, oso urrun, hemengoa erabat ahazteraino.
Gaur, jada etxean, hangoa zait urrun, ia ahazteraino, eta hori gertatu aurretik laburbilketa egiteko unea heldu zait, datuak biltzekoa, balorazioa egitekoa, ziurrenik berriro biziko ez dudan esperientziaren oroitzapena idaztekoa.

Ez da erraza horrelako esperientzia bat hitz gutxitan laburbiltzea, beti dago onetik eta txarretik, baina gogoak une gozoak oroitzeko ohitura izaten du. Saiatuko naiz sentipen guztiak zintzoki adierazten, errealista izaten, gazitik eta gozotik, guztietatik uneak ateratzen.

Hasteko datuak. Batzuentzat tontakeria bat izango da, baina niretzat inportanteak dira datuak, finean, bidai honen helburua trekking bat burutzea baitzen, eta zer egin dudan eta gorputzak nola erantzun duen baloratzea inportantea izan daiteke etor daitezkeen esperientziei begira.

 Ba honako hauek dira zenbakiak:

Trekking egunak hemeretzi izan dira. Egun horietan gutxi gorabehera 235 km ibili ditugu, eta horietan egindako desnibel positiboa 14.782 m-koa izan da, eta desnibel negatiboa 13.347 m-koa.

Jiritik abiatu ginen oinez, 1.955 m-ra dagoen herritik, eta Luklan amaitu genuen, 2.860 m-ra dagoen herrian, lorturiko garaierarik handiena 5.370 m izan delarik. Trekkingeko zazpigarren egunetik aurrera hiru milatik gora ibili ginen Luklara heldu arte, horrek gorputzean eta, bereziki, buruan eragiten duen guztiarekin.

Fisikoki, oro har, ondo sentitu naiz, sasoian, baina oso gogorra izan da. Hiru milatik, eta, batez ere, lau milatik gora maldan gora joatea asko kostatzen da, oxigenoaren gutxitzeari, tenperatura hotzak gehitu behar zaizkio, eta horrek ez du asko laguntzen arnasa hartzerako orduan. Erraza izan dela esango banu gezurretan ariko nintzateke, zaila ere ez da izan, baina tarteka oso gogorra. Egun batzuetan izan dut gorpuzkera txarra eta egun batean gidariak atseden hartzeko esan zidan. Horri esker edo, etapa polit baina gogor bat galdu nuen. Beste bat, aldiz, ez egitea erabaki nuen, sufritzeko gogorik ez nuelako, zeren beste gauza batzuen artean esan dezaket ez naizela batere anbiziotsua kontu horietan. Egon nintekeen gaur esaten 5.600 m-ra heldu nintzela eta Everesteko izugarrizko argazkia ateratzeko parada izan nuela handik, baina erabaki nuen urrutiagotik ikusita nuela jada, eta ez nuela hiru orduz sufritzeko gogorik. Hala, lasai-lasai geratu nintzen lodgean irakurtzen, inolako kontzientzia-harrik gabe.

Gustura ibili naiz, disfrutatu dut, goizero porterrei emateko petatea prestatzeaz nazkatu naiz, baina oinez hasi eta arazo guztiak desagertu egiten ziren, hori baitu naturak, konektatzeko edota errekonektatzeko parada ematen dizula.  

Eta gaurkoz hemen utziko dut. Datozen egunetan jarraituko dut bidaiari buruzko iruzkin eta kontu gehiago adierazten. Bitartean, ondo lo egin!