ABUZTUAK 27 (this is the end)

Eta konturatu gabe lanera bueltatzeko unea heldu da. Badirudi atzo izan zela hemen jezarri nintzen azken eguna, baina hilabete pasatxo igaro da. Egia esateko, pentsatzeko eta idazteko uneak urrun dakusat, aurtengo oporretara kaierak eta pisu estrak eramateko aukera erabat bazterturik bainuen.
Mendian igaro ditut, Piriniotan lau eguneko trekkinga, Alpeetan bederatzi egunekoa. Nahikoa lan nire gorputza garraiatzen, bestelakoetan pentsatzen ibiltzeko bezala.
Ederra izan da, eta gogorra, bide batez esateko. Oraindik nabil errekuperatzen, nire gorputzak txikituta amaitu baitzuen. Zaila egiten zait barneratzea nik bederatzi egunetan egindakoa, batzuk egun bakarrean egiten dutenik, egun hauetan ospatu baita UTMB; zoratuta gaude lurtarrok, ze nezesidade.

Laburpen txiki bat egiteko Piriniotan 76,82 km ibili genituen, 5.436 m gora, 5.018 m behera.
Alpeetan aldiz, 164,79 km, 11.255 m gora, 10.708 m behera.
Ez dakit asko den edo ez, segun nondik begiratzen den. Baina handik bueltan Santa Barbarako ermitara igotzeko pisurik gabe nahiko lan. Gorputzak atsedena besterik ez zidan eskatzen, eta ustez entzuten jakin dut, egun hauetan nahiko lasai ibili bainaiz, sofa ordu kopuru estrak sartuz, aurretik egin gabekoak berreskuratzen. Beharko nuen ziurrenik. Baina nolakoak garen batzuk, etxean lasai egoteko ere arazoak, atseden hartzea denbora galtzea balitz bezala, burua torturatuz, irten, ibili, bizikleta hartu,… Inoiz ikasiko ote dugun, ezer ez egitea zerbait egitea ere badela.

Eta gaiez aldatuz, pare bat, edo agian bakarra. Mundua zertan bihurtzen ari garen. Aldaketa klimatikoari muzin egiten diotenek justifika ditzatela gero eta ugariagoak diren fenomeno atmosferiko bortitzak, lehorteak, etabarrak; eta horrek, herrialde batzuetan bereziki dakartzan miseria, eta horren ondorioz sortzen diren migrazioak, eta Europak egiten duen harrera. Egia ez balitz guztiak distopia bat lirudike, baina errealitatea baino gauza krudelagorik ez dago. Eta bitartean, gure Donostian kalean dabiltzanei bazkari epel bat ematea debekatzen du gure alkate gazteak, ene, ene, ene, orgekin dabiltzan emakumeak miatu omen dituzte… erridikulua, parte zaharreko tabernen inguruan sortzen diren ilaren modukoa. Tentel samarrak ginela bagenekien, baina giza-ergelkeria urrutiegi heltzen ari delakoan nago.

Ilara horietako jendeak ez du kaleetan molestatzen, bai ordea taperra Anoeta inguran jaten ari direnak.

Ta horrela joan zaigu kasik abuztua. Bihar lanera, irakasle guztiek euren ordutegiak behar bezala prest eduki ditzaten, euren bizitza kalitatea gehiegi aztoratu gabe ahal dela. Ea asteartean zein mutur ikusi eta kexa entzun behar ditugun.

Aurretik, eta udako oporrei behar bezalako itxiera emateko, eta bizitza sano honekin pittin bat apurtzeko, bihar Bilbora joango naiz, aurten entzun dudan moduan, “de vez en cuando, hay que ser un poco cucaracha”

Ba hoixe, asteburu on eta lanera buelta ederra izan dezazuela.

UZTAILAK 23 (oporrak)

Astebete pasatxo daramat oporretan.

Esan dezaket bizirik irten naizela Espainiako futbol selekzioak mundiala irabazteaz, hau da, apenas heldu zait horren inguruko berri, komentario eta plastadarik, ziurrenik informatiboak eta kate espainolak ikustea ekidin dudalako. Horren harira, aurreko igandean euskal selekzioen aldeko manifestazioan izan nintzen, eta bertan erabilitako lema batzuk ez nituela oso gogoko izan aitortu beharra daukat. Jendea independentziaren kausara erakartzeko besteak iraintzea ez zait biderik egokiena iruditzen, pribatuan nahi duguna esan dezakegu, baina publikoan mezuak zaintzen ikasi beharra dagoela pentsatzen dut. Nik ere esan dezaket puto futbol, baina manifako ehuneko laurogei eta hamabosta gutxienez haserretuko nuke. Baina gaia ez da hori. Gaia da nazioa garela aldarrikatzea, eta gure izenean lehiatzeko eskubidea izatea, inolako eragozpenik gabe. Baina tira, han egon nintzen hooliganen artean nahasturik konbentzimendu osoz.

Bestela, momentuz egun hauetan ez dut gauza handirik egin, ez bada hondartzara joan, mendi irteera batzuk egin, kontzerturen bat ikusi, zineman freskuraz gozatu, iratzargailurik gabe lo egin, gehiago irakurri, sofan etzanda orduak igaro. Hori da, oporrak. Bizitza sozialerako tarte gutxi oraingoz, bikoterik eta kuadrillarik ez izatearen ajeak eta ondorioak. Egia esan munduarekin haserre samar nabil eta nahiko asozial. Horrek ez dit on gehiegirik egiten, baina gero eta zailagoa egiten zait bidelagunak topatzea. Batzuetan zoritxarreko ni, besteetan aldiz zorioneko pentsatzen dut, hortik ikusten ditudan harremanak eta bizitzak ikusita. Baina tira, ez nadin ezkor jarri, oraindik nire zeta topatzeko itxaropena ez baitut galdu, horretarako gutxi falta zaidan arren.

Oporrez ari nintzen. Turista izatea tokatuko zait aurrerago, baina oraingoz, esan bezala, oporrak etxean, herrian, probintzian igarotzen ari naiz, gustura gainera. Eta zergak bertan ordaintzeak, erlijiosoki esan dezadan, ematen dit dirua zertan inbertitu beharko litzatekeen esateko eskubidea. Ba berrize, beste inoiz aipatu izan dudan gaiarekin natorkizue: gure basoen eta mendi ibilbideen egoeraz.
Atzo hamahiru bat kilometroko ibilbide bat egitera joan nintzen, markatutakoa, nire herrian. Beno herritik abiatuta, gero hor ibili nintzen Nafarroa, Orereta, agian Donostiako mugetan, ez dakit oso ondo. Bakar bakarrik ibili nintzen. Turismo zero, nik eskertzen dudan gauza, baina aisialdirako eta kirolerako gune bezala markatuta egonik ze gutxiago bidea garbi mantentzea baino. Ikusi behar dituzue nire hankak eta besoak gaur, denak harramazkaz beterik. Ba hori, bidea zikin, iniztorra izugarri hazita, eskerrak dena lehor dagoen, euriarekin handik pasatzerik ez baitzen egongo, sasiak nonahi, lotsagarri samar. Instituzioek diru gehiago gastatu beharko lukete bertako turismoan, gure guneak, gure ibilbideak, gure basoak zainduz, lana sortzeko beste modu bat litzateke gainera eta gure aisialdiaren kalitatean eragingo lukete, gu gara azken finean hemen bizi, produzitu eta kontsumitzen dugunak egunero, cheesecakik jan ez arren.

Eta aisialdiari lotuta, jazzaldian murgilduta gaudela, ez, atzo ez nintzen ETS ikusten egon, besteak beste gure politikoei ez zaielako okurritu horrelako egunetan gaueko autobus zerbitzuak jartzea probintziako kideoi. Hobe lukete hirurehun mila horietako parte bat herritarren mugikortasunean inbertitzea, guk ere aisialdi horretaz ganoraz disfrutatzeko aukera izateko. Baina aizue Donostia turistez lepo zegoen, dago. Zurriolatik buelta bat eman eta ez zegoen tokirik ezertarako. Egia esan planazo bat da, giro onarekin hondartzan kontzertuez gozatzea. Baina asteburura itxaron behar aldirietan bizi garenok.

Eta gaurko bero saparekin hemen nago itzaletan, pantaila aurrean hitz hauek izkiriatzen, ondoren zer egingo dudan erabakia atzeratzen ahal beste. Eta zu zertan zabiltza zeta maitea?

Gozatu oporrak, uda giroa edo dena delakoa.

 

 

UZTAILAK 15 (ze nezesidade)

Gaur hilak 15 nire oporretako lehen eguna.

Ze nezesidade hilaren batetik oporretan egon nintekeenean hartzen ditudan erabakiak hartzeko, galdetzen diot neure buruari; ze nezesidade besteen hanka sartzeak zuzentzen aritzeko, besteen lana gainbegiratzen ibiltzeko, ze nezesidade. Ze nezesidade besteen lana antolatzeko, kritika besterik ez dela etorriko jakinik.

Egun batean lankide batek -nahi duzulako- esan zidan, zuzendaritza taldeetan egoteak dirua eta ospea ematen duten karguak bailiran. Isildu egin nintzen, nahi dudalako ez, zuek ez duzuelako nahi erantzuteko egon nintzen, konpromisoagatik esatekotan egon nintzen, militantzian ibili garenok sinisten dugun horretan konpromisoak hartzeko joera dugulako, tontoak garelako akaso, edo mundu hobe baten alde eragiteko modua iruditzen zaigulako. Ez diogu ordutegiari begiratzen esateko hamarretan sartzen garela eta ez garela lehenago etorriko, bestelako jarrerak izaten ditugu, lanaz haratago zerbait ona egiten ari garelako ideiak bultzatuta, askorentzat gauzak gaizki egiten ari izanaren ordaina jaso arren.
Edozein kasutan, nezesidade ez, baina hemen nago eta gaur hartu ditut oporrak. Eta gaur hasi da nire urteroko noraeza, nire burua, gogoa eta errealitatea guztiz kokatu arte.

Zer egin? Mendira joan, hondartzara? Norbaitekin plana egiteko aukera? Telefonoa hartu eta baten bati deitu? Edo beti bezala bakardadeari aurre egin naturan galdurik? Baina azken garaietako bero sapa honek ez du asko laguntzen. Hainbat plan egiteko gogoa guztiz ezerezten dit, eta hemen nabil denborari aurre hartu nahi baina ezinean. Gainera, aurten disgustuak besterik eman ez dizkidan furgonetarik gabe nago eta horrek aukerak mugatzen dizkit. Ea ostiralerako lixto dudan.

Baditut planak abuzturako, baina ordura arteko bi asteak oso luze egingo zaizkidalakoan nago, ez badut munduari begiratzeko nire modua aldatzen bederen. Damu naiz uda osorako oporrak hartu ez izanaz, alde batetik; bestetik, lagunekin egiten ditudan planak beharrezko ditut nire gogoa bizirik eta alai mantentzeko. Aitzitik, ezer egin gabe egoten ikasi behar dut, askotan sentsazioa baitaukat beti zerbait egiten aritu behar izanaren gurpilak harrapatuta naukala, ez naizela gai besterik gabe liburu bat hartu eta etxean lasai egoteko, kanpoan dagoen giroari begiratu gabe.

Eta nire mundutik haratago futbola. Atzo Donostian ez dakit zenbat Espainiako kamiseta ikusi nituen. Gauean, etxean nengoela, golen ospakizunen oihuak heltzen zitzaizkidan auzoen etxeetatik, eta igandean, Donostian, pantaila erraldoia jarriko dute finalaren jarraipena egiteko. Ez da duela urte batzuk imajinatuko nukeen egoera, baina hori da bizi dugun errealitatea, beste batean sinisten dugunok ez badugu konpromisorik hartzen gauzak aldatzeko. Ze nezesidade gauzak aldatzeko, datorrena etsipenez onartu beharrean. Ze nezesidade.

Ba horixe lagunok, bakoitzak bere erabakiak bere konbikzioen baitan har ditzala.

Karmengo jai onak igaro ditzazuela!

ABENDUAK 31 (urte amaiera erroman)

Erroman nago, hiri eternala dioten horretan. Ez naiz bakarra gabon zaharra hiri zahar honetan igarotzea erabaki duena. Lepo dago hiria, turistez beteta, ni lakoaz lepo. 

Gaur lehen kontaktua egitera irten naiz, besterik ez. Filmetan ikusitako leku mitikoak usaintzera, dastatzen hastera, baina lan nekeza da. Jende andana dabil leku mitiko horietan. Erromatarrak, donostiarren antzera, nazkatuta behar dute turistifikazio kotxino hontaz. 

Kolak ikusi ditut Fontana de Trevira hurbiltzeko, Panteoian edota foroan sartzeko. Baina ez bakarrik hori, luxuzko dendetan sartzeko ere ilarak ikusi ditut. Zenbat diru daukan jendeak. Erromako San Silvestrea ikusi dut, jakin izan banu igual 5 kilometrokoa egitera animatuko nintzen; gaztain erreak erosi ditut eta erdiak ustelak zeuden, babo aurpegia ikusi dit nonbait saltzaileak. Bueltatu naiz halere, gaztain ustelak eskuan, eta eman dizkit pieza goxoak iruzurtiak. Eta keniatar batek baxu harrapatu nau eta euskalduna nintzela esan diodalako hasi zait gure onberatasuna goraipatzen, eta kasik gainean zeuzkan bitxi guztiak erosi arazi dizkit. Dirurik ez nuela esan besterik ez zait geratu, senarra etxean nuela eta nik ez dakit beste zenbat gezur, dena egoera deseroso hartarik irteteko. 

Eta gehiegi agobiatu aurretik hotelera bueltatu naiz, atseden hartzera, hitz hauek idaztera, komunetik pasatzera -gauza zinez nekeza gure hiri zibilizatu hauetan- eta gauean non afalduko dudan erabakitzera, nahiko bainuke ospakizun usaina hartzea urteko azken egunari.

Gabon zahar on eta urte berri on Erromatik!

UZTAILAK 29 (udara aurrera doa)

Udara aurrera doa. Sabatikoa amaituta, baita nire azken bidai handia ere, euro askoko urrutira egindako bidaiak hala izendatu badaitezke. Egun batzuk barru Pirinioetara joango naiz lagunekin trekking txiki bat egitera, baina hori ohiko udaren barruan sartzen den plana izan ohi da. Amaitu dira abentura handiak, urduri jartzen ninduten horiek, amaitu dira ezjakintasunak, amaitu zer eta nor topatuko dudan jakiteko ezinegona.

Azken bidaiara desmotibaturik heldu nintzen nolabait, bidaikideen perfilak atzera egiten ninduelako. Egia esateko, nire izaerara egokitu zitekeen pertsona bakarra topatu dut, baina izan nadin zintzoa, oro har, jende ona zen eta ez dut gaizki pasa.

Kyrgyzstan zoragarria da natura eta mendia gustatzen zaigunontzat. Esplotatu gabeko lurraldea gure zorionerako eta, fisikoki oso ondo sentitu ez naizen arren, gripe batek eta altuerak eraginda, gozatzeko parada ere izan dut. Halere, adinduez kokoteraino amaitu dut. Taldean bidaiatze horren inguruan pentsaraztea eragin dit. Ez dut ezer adineko pertsonen aurka, ni ere adinean aurrera noa, baina gauza batzuetarako beste galaxia batean bizi garela iruditzen zait, eta ez nau batere asetzen.

Eta etxean buelta, euriak, udazkeneko giroak eta portugaleko karabelen notiziak hartu naute. Ba a ze abuztuko aurreikuspena. Espero eguraldiak hobera egitea, eta eguzki izpitan txigortzeko aukera izatea oraindik, uretan zurekin gurutzatzen naizela amesten dudan bitartean. 

 

 

EKAINAK 19 (maniak)

Bakoitza gure aita eta gure amarenak gara, denok dauzkagu gure maniak, soilik besteenak ikusten ditugun arren, baina gure ohitura xumeenak ere mania izan daitezke guk hala ez onartuta ere. 

Esaterako, liburu bat erosten dudan bakoitzean data, tokia eta sinadura jartzen dizkiot lehen orrialdean. Liburua irakurtzen dudanean, aldiz, amaitutako data ipintzen diot amaieran. Liburu asko dut azken orrialde horietan inolako datarik ez daukana oraindik eta, ziurrenik, batzuk sekula izango ez dutena ere.
Ez dut inoiz liburu bat bi aldiz irakurri eta ez naiz inoiz zinemara joaten filma bat bigarren aldiz ikustera. Beno, anekdota gisa esan behar dut, behin zinemara joan nintzela oso interesgarria iruditu zitzaidan pelikula bat ikustera, eta hasi zenean oso ezaguna egin zitzaidala. Buruari bueltak ematen jabetu nintzen bi hilabete lehenago Zinemaldian ikusia nuela. Lapsus bat izan zen, besterik ez, barrez lehertzen aritu nintzen hamar bat minutuz.

Atzo liburu baten jabe egin nintzen, eta lehen orrian idatzitakoa, data baino zerbait gehiago, ekarriko dut hona gogoa ematen didalako.

Donostian 2025eko ekainaren 18an

Hau da maiatzaren 23an, Siziliako Santa Flavia herriko apartamentu parean genuen hondartzan, hanka Palermon bihurritu ondoren Mediterraneoko ur gazietan tratatzen ari nintzela, jausi zitzaidan liburua. Ernest Lluchen esan zidaten berria erosi behar nuela, eta hondarrez betetako ale gazi hau nire liburutegiaren parte izatera pasatu da.
Akaso, eskasia garaia etorriko balitz edota gatzen beharra izanez gero, orrialdeak miazkatzeko balioko dit, ez baitut uste orriok berriz ere irakurriko ditudanik. Hori da, tripi baten modukoa izan daiteke, baina efektu psikodelikorik gabe. Ala bai? Batek daki.

 EZL

EKAINAK 11 (piriak)

Atzo berriz ere kale egin nuen nire publikazio hauetan. Hasiera ipini nuen telegramen eta jarraipena niretzat gordeko dut. Ordenagailu gabe nengoen egun pare baterako mendira joana bainintzen.

Aurten munduko paraje ederrenetakoak ikusteko aukera izan dudala esan dezaket ezbairik gabe, baina zer nahi duzue esatea, autoa hartu eta Iruñea pasatuta, Esako urtegira ailegatzean, apurka-apurka azaltzen joaten zaizkidan mendi horiek ikusteak zirrara berezia eragiten dit. Uste dut nire memorian gaztetako uneak sortzen zaizkidala. 

Nire lehen oporrak, ikasle garaitan, beti Piriniotara izaten ziren, zela mendira ibiltzera edo neguan eskiatzera; haranzko joera handia genuen, eta pasio, behar, ohitura horrek nire baitan bizi bizirik jarraitzen du.

Uste dut ez dela urterik piritara joan gabe egon naizenik. Ez naiz astebururo harako joera duen horietakoa, inondik inora, baina noizean behin joatea behar dut, eta hurbildu ahala, nire aldartea aldatzen doa, lasaitzen, erlaxatzen, umorea hobetzen, ez dakit besterik azaltzen, baina hala bizi dut, adrenalinazko txute baten moduan, berpizte bat, pila kargatze bat.

Bi egun igaro ditut bertan eta mendi gogoz bueltatu naiz etxera. Argazkiak atera ditut, lehen ere ateratako toki beretan, baina toki berriak bailiran bizi ditut, hain betetzen dute nire gogoa.

Zuk ba al duzu hala sentiarazten zaituen tokirik? Hala bada, bueltatu, behar eta ahal den guztietan, sufritzeko beti baitago denbora sobera.

MAIATZAK 31 (etxea)

Atea ireki eta nire lehen kezka beti argia piztuko ote den izaten da. Pizten ez bada automatikoak salto egin izanaren seinale, eta orduan izozkailuan dauzkadan janariekin akordatu eta hura ireki eta harrez beteta topatzeko ideia datorkit burura. Baina gaur, atea ireki eta argia piztu da. Dena ondo oraingoz.
Itxi usaina dago, leiho pare bat zabalik utzi nituen arren, eta armiarma sarez betetako abandonatutako etxe zahar batean sartzen ariko banintz legez eman ditut pausuak, gela guztiak zeharkatuz, ezer arrarorik gertatu ez dela ziurtatzeko bezala. Behin hori eginda afaltzeko zer eduki dezakedan miatu eta ondoren komunetik pasa, biluztu eta pijama jantzi aurretik baskularen gainean bermatu naiz. Espero nuena, bi kilo gehiago ia. Astelehenetik aitzina garbiketa, barazkiak, gozo gutxi, alkohol gutxiago eta kirol asko. Ez dut lortutako arintasuna erabat galdu nahi, saiatu behar dut bederen atzera egiten.

Eta jada datorren ikasturteko lanean pentsatzen, hartutako erabakiak asimilatzen eta zu gogoan, nire ohean zu berriz izateko desiratuz.

Maiatzak berea egin du, uda usainean nabil eta odola aztoratuta daukat jaiak datozela eta, nerabe baten antzera. Beraz, geratzen zaidanaz gozatzen ahaleginduko naiz, besteek oporrak hartzean lanean hasi aurretik.

MAIATZAK 25 (porto empedocle)

Hori da Camilleriren eta Pirandeloren jaioterria eta bertan ibili gara existitzen ez den Montalbanoren itsasargia bilatzen.

Via Roman denak dira bi idazle horien erreferentziak, haien zitak, irudiak, eskulturak. Montalbano komisarioari ere eskaini diote bat, baina ez du Luca Zingaretti aktorearen antzik. Ba han ibili gara gora eta behera, argazkiak eginez bertakoen harriduraz, gu beste turistarik ez baita haraino heldu.

Eta bihar berrize lekuz aldatzera, irlaren hego ekialderuntz, ea italiar guaporik ikusten dugun, orain arte ez baitugu okasiorik izan.

Ondoloin eta ondo ekin maiatzeko azken asteari.

APIRILAK 15 (meteorologiak)

Munduaren alde honetan bizimodu erosoa daukagunon kezkak hutsalak izaten dira maiz. Esaterako, nire azken egunetakoa datozen egunetan izango dugun eguraldia izaten ari da. Eta telebista guztietako esatarien arabera, meteorologo deitzera ez naiz ausartzen, ezegonkortasuna izango omen da nagusi. Fronte bat lehenik, beste bat ondoren; hotza eta mila metrotik gora elurra akaso. Eta hor nabil, etxetik atera nahi baina duda-mudatan, denbora guztian zeruari begira, haren seinale baten zain egongo banintz bezala.

Eta euri arriskuek mendira ez joatera bultzatu naute, baina ditxosozko euria ez da oraino heldu. Fresko dago bai, ez dago hondartzarako, baina bai mendirako. Akaso izango da ez dudala etxetik irten nahi, ez dudala herritik irten nahi, nire gurutze bidea edo kalbarioa nire gotorlekuan igaro nahi dudala, autotorturan behin eta berriro jausiz berpizkunde eguna heldu artean. Eta guztiaren errua meteorologiei bota, kontzientzia arintze aldera.

Eta orain eguzki izpiak sartzen ari dira etxeko leihotik. Arranopola, zergatik begiratu behar izan diot horrenbeste eguraldiaren mapari? Zuri ere tarteka halakorik gertatzen al zaizu? Egun ona izan!

APIRILAK 11 (aste santua)

Aste santu bezperan gaude. Lanean banintz gaur hartuko nituzke oporrak, baina urte guztia oporretan nabilenez, gaur ez zait, bereziki, egun berezia.
Dena dela, beste urte batzuetan plana izaten nuen aldez aurretik lotuta eta aurten ez. Aste santuko plana maiatzerako atzeratu dudanez, aste santurako plana osatzeko horrekin nabil bueltaka.

Haluzinagarria da, antipodetan ibili naiz batetik bestera kotxea hartu eta ia pentsatu gabe, eta hemen furgoa hartu eta hirurehun kilometro egiteko dudatan. Edo agian zortziehun egin behar ditut? Zein eguraldi izango da penintsulan? Kosta ala mendia aukeratu? Eta Landetara bizikletarekin banoa? Eta etxean geratu eta Euskal Herria deskubritzen jarraitu eta aberri egunera joan?
Oraintxe bertan zalantza jarrai bat naiz. Asteburua gutxienez etxean igaroko dut, eta gero ikusiko martxa egitera animatzen naizen ala ez.

Zuk irakurle ze plan? Benidormera zoaz eguzkitara, ala Europako hiri bat bisitatzera? Akaso Kanarietara edo Pirinioetara? Edo Salouera mozkortzera edota seme alabekin futbol txapelketara?

Dena delakoa egiten duzula ondo ibili, eta gogoratu deklarazioa egiteaz, niri kobratzera atera zait.

Asteburu on! 

URTARRILAK 6 (bigarren hiruhilekoa)

Nahiz eta opor jarrai batzuetan bizi naizen oporrak amaitzeko desiratzen ari naiz, errutinetara bueltatzeko, neure buruari obligazio batzuk ezartzeko helburuarekin, bizitzari fundamentuzko etekina ateratzen diodala sentitzeko. Igual fundamentuzkoa baino etekin ordenatua da termino egokiagoa, ez edukitzeko egunero esnatzerakoan -eta gaur zer- galdera nire gogoan etengabe. Etxean nagoen bitartean, bidaiatu gabe esan nahi da, izango ditut pilates saioak, literatur tailer eta solasaldiak, data eta ordu jakinetan, eta horrek nire egunerokoari nolabaiteko ordena ezarriko dio, baita ezinbestean egin beharreko atazak ere.

Eta gauza da nire sabatikoaren bigarren hiruhilekoari emango diodala hasiera, eta, horrekin batera, hurrengo planak antolatzen denbora inbertitzen hasi beharko nukeela; baina, egia esateko, galbana apur bat daukat, agian aurretik datorkidana bertigoa sorrarazten didalako. Horregatik, aurre egite hori atzeratzen saiatzen ari naiz, ahalik eta gehien. Izan behar dena izan dadila, kito.

Baina, beste behin ere, atzeratze hori beldur-seinale bat da. Berriz ere kikiltzen hasia naiz, aurreko abenturen aurretik sentitu naizen modu berean. Agian orain gehiago, erronkaren tamaina handiagoa dela sentitzen dudalako. Eta gaur urtarrilak seia, biharko eguna heltzeko gogoz naiz, hemendik eta otsaila bitartean egin beharreko guztiak zerrendatu, ordenatu eta egiten hasteko behingo batez, atzerapen gehiagorik gabe.

Astelehena izan arren, gaur igande tonto moduko bat suertatzen ari da eguna, etxean sartuta, kozinatu, garbitu, irakurri, telebista ikusi eta pentsatu, gehiegi pentsatu gauza onerako, bihar lanera joan beharko banu bezala, erdi deprimiturik. Beraz, amaitu daitezela behingoz ditxosozko gabonak eta ekin diezaiedan datozen hilabeteei merezi duten moduan, ametsez eta ilusioz beterik, orain arte aritu naizen moduan, nahiz eta ez dudan erroskorik jateko plazerik izan!

Eta zuk irakurle, gaur erroskorik jan al duzu? Ala ia egunero janda ez duzu horren beharrik? Edozein modutan, egun hauetako gehiegikerien ondoren, ondo ekin urte berriari.

ABENDUAK 16 (badatoz gabonak)

A ze galbana sartzen zaidan gabonetan pentsatzen dudan bakoitzean. Ez zaizkit inoiz gehiegi gustatu, eta adinarekin are eta gutxiago, kalean, poteo egunetan, arnas daitekeen hipokresia ez dudalako jasaten ziurrenik.

Aurten desberdinak zaizkit, opor luzeetan nagoenez ez direlako beharrezko ditudan opor batzuk, baina ohiturazko hainbat kontu berdin-berdin egin behar ditut, eta jada haien arrastoan nabil. Ilobentzako opariak, federazioko txartelaren berritzea, urteko azken eta hasierako egunetan gustura egingo nituzkeen planetan pentsatzea besteak beste. Ez dut burua parrandan, aurreko ostiralekoa ikusita arrazoi gehiagorekin, eta urduritzen hasia naiz, etxeko garbiketa egiteko egunak atzera kontaketan direlako. Eskerrak ez zaidan kozinatzea eta otordurik antolatzea tokatzen, oraintxe bertan etxea dudan modua ikusirik ezinezkoa bailitzake.

Eta ez ditut gabonak gustuko ez, badirudielako egun horietan oso zoriontsua izatearen plantak egin behar dituzula; familia perfektua duzula adierazi behar duzula, zenbat juntatzen zareten eta zein ondo pasatzen duzuen kontatu behar duzula. Zutaz jende pila bat akordatzen dela adierazi behar duzula, baita zu beste pila batez akordatu eta haiek zoriondu ere.

Kaka zaharra, gabonetan nirekin ez da inor akordatzen, urteko gainontzeko egunetan bezala, edota akordatzen direnak urte osoan akordatzen diren berberak dira, esku batekin kontatzekoak. Modu berean ni pertsona jakin batzuekin soilik akordatzen naiz, urteko edozein egunetan akordatuko nintzatekeen horiexek. Eta bai, aitortzen dut Eguberrian etxekoekin bazkaltzeko juntatzea gogoko dudala, agian, urteko beste egunetan elkartzen ez garelako. Eta beti amestu izan nuela gabon zaharra aukeratutako familiarekin, alegia, lagunekin igaroko nuela urteren batean egun hori, baina hori ez da inoiz gertatu, eta, egia esateko, gaur egun jada berdin zait, urteko edozein egun izan daitekeelako egokia horrelakoak egiteko, baina oso aspaldi ez dudala halakorik izan. Eta, hala ere, hemen jarraitzen dut, bizirik, nire gorabehera guztiekin, baina ez gehiegi kexatzeko moduan.

Gabon festetarako, dagozkion afari eta bazkariaz gain, hiru kontzertu dauzkat programatuta. Espero dut mendi irteeraren bat egitea, eta giroak laguntzen badu, eta badirudi baietz, eskiatzera eskapadatxo bat egitea. Ez nauzu poteoan ikusiko, hogeitalau arratsaldez ez bada, ez nauzu ikusiko inor zoriontzen, ohitura faltsu horiek aspaldi galdu bainituen. Halere, zuri irakurle hobena opa dizut, bai gaur, bai bihar, baita hurrengo urtean ere.

Ondo pasa gustatzen zaizun hori egiten!

ABENDUAK 1 (errekapitulazioa: bizipenak)

Jada abenduak bat ditu, beste hilabete bat joan zait esku artetik, nire hilabetea, nire urtebetetzearena, nire azken urteetako urtebetetze bereziarena ziurrenik, bizi izan dudan esperientziagatik. Eta gaurkoarekin Nepalerako bidaiaren balorazioarekin amaituko dut, oraingoan sentsazio, sentipen, emozio eta bizi izandako esperientzian zentratuko naizelarik.

Ez da lehen aldia taldean bidaiatu dudana, ezezagun talde batean esan nahi dut. Ez da lehen aldia trekking bat egitera joan naizena taldean. Ez da lehen aldia garapen bidean dagoen herrialde pobre batera joan naizela; alde horietatik badut nolabaiteko esperientzia. Baina lehen aldia izan da azaroan bidaiatu dudana; lehen aldia izan da urtebetetzea oporretan ospatu dudana; lehen aldia izan da nire egoera fisikoak kezkatu nauena, beldur izan naizena, gorputzak nola erantzungo ote zidan beldur, horrek ekar lezakeen guztiarekin, eta esan dezaket pozik eta harro sentitzen naizela.

Nepaleko herrietatik gindoazela, nik ezagutu ez dudan hogeigarren mendeko Euskal Herria imajina nezakeen: landa-eremuak, etxe xumeak, teknologiarik gabeko lur-lanketak, lau oilo, bost ahuntz, astoren bat, behiren bat. Pobrezia ikusi dugu, bai, baina oro har, jendeak bizitzeko lain zuelako sentsazioarekin geratu naiz. Alde horretatik ez da esperientzia gogorra izan, nahiz eta kasu gogorren bat ikusi dugun, bereziki Kathmandun, non milioi bat pertsona bizi diren gutxi gora behera.

Egia da nepaldarren bizimodua ezin dugula gurearekin alderatu. Haientzat gu aberatsak gara, bai materialki eta, bereziki, baita erosotasun aldetik ere, horretan beste liga batean jokatzen baitugu. Baina poztasuna somatu dut hango jendearengan, eta horrek sentsazio ona utzi dit. Igaro ditugun herrixka guztietako jatetxe eta lodgetan gu mendebaldeko giri aberatsak izango ginen, ziurrenik, eta hala da, beraz, gauzengatik kobratzen ziguten guztia ondo kobratua zegoela pentsatzen dut, baldin eta horrekin herrialdearen eta familien ekonomian positiboki eragiten badu.

Aurrekoan esan bezala, euren aberastasun handiena naturan datza, eta hori baliatzea bizitzeko guztiz normala da. Egia esan mendi altu horiek han ikustea, begia zabaldu bezain pronto, horrek ez du preziorik, eta esperientzia hori bizitzea izugarria izan da. Hor izan dugu Ama Dablam askotan parez pare, baita Lhotse, Pumori eta Everest ere, neurri txikiagoan, eta akordatzen ez naizen izen arraroko beste hainbat sei milako eta zazpi milako batzuk.

Nire urtebetetze egunean ikusi genuen lehen aldiz munduko sabaia. Egun eguzkitsua zen, pozik nengoen, kurba bat hartu eta han agertu zen, mendikatea, zuria, guri begira. Oihuka hasi nintzen, eta negarrez. Negarrez han egotea nire lorpen bat izan delako, aspaldi ikasia bainaiz bizitza honetan gauzak ez direla zerutik jausten, norberaren ahaleginarekin soilik lortzen direla. Denbora asko igaro baitut heldu ez den ez dakit zeren zain, eta jada nahikoa dela erabaki bainuen ez dela oso aspaldi. Orain nahi eta ahal dudana egiten dut, inoren baimenik gabe, inoren oniritzirik eskatu gabe, inori azalpenik eman gabe, eta, tarteka gogorra den arren, askatasun sentsazioa izugarria da, deskriba ezina.

Ba horrela hasi nuen urtebetetzea, nire udazkena, mendi handi horiez inguraturik, eta hortik aurrera denak izan ziren tontor zuriak eta zeru urdinak. Eguraldia lagun, pausoak motelak, baina sendoak ziren. Altuera irabazi ahala motelago joatea komeni zen, gorputzak hala eskatuta, trekking osoan bizirik iraungo bazenuen. Heldu ziren buruko minak eta sabeleko ondoezak, paracetamolarekin ala atseden tarte batez gainditzeko modukoak; heldu ziren sufritzeko uneak, gorputzak ezin duela esaten dizun tarte horiek, baina badakizu ezin zarela bertan geratu eta aurrera egin behar duzula. Oroitzen dut Chola Passera (5.370 m) heldu nintzenean, negarrez hasi nintzela, igoera madarikatu hura gainditu izanaren poza, ezintasun, emozio, edo dena delakoagatik. Han atera nuen denbora guztian motxilan neraman zapi palestinoa, eta argazkia atera genuen hiru emakume euskaldunek. Gero kranpoi txikiak jantzi eta elurretan behera jaitsi ginen. Egun hartan, sufritu ondoren, inoiz ez bezala gozatu nuen elur tartean ibiltzen. Halere, igoera hark geratzen zen trekking osorako markatu ninduen, eta Kala Pattharera ez igotzea erabaki nuen, besterik gabe gehiegi sufritzeko gogorik ez nuelako. Ez nintzen saiatu ere egin, egun hartan beste batzuk baino sasoi hobean izanagatik ere.

Mendian bakarrik ibiltzera oso ohituta nagoenez, une batzuetan konpainiak ez didala ondo egiten ikasi dut, ez behintzat zurekin doazenak ur azpian ere isiltzen ez diren horietakoak badira bederen. Tarteka asko akitu naiz, taldekideak etengabeko komentario, garraixi, tontakeriekin aritzen zirelako. Bidea egokia denean berriketan egitea normala iruditzen zait, baina maldan gora gindoazenean edota malda behera malkartsuetan ezin nuen jasan. Konturatu naiz mendia niretzat terapia dela, meditatzeko modu bat akaso, eta kontzentratua behar dut joan, nire arnasketan, nire pentsamenduetan, nire gogoan. Eta nire taldea ez zen egokia horretarako. Horregatik saiatzen nintzen edo aurrean edo atzean joaten, berritsuengandik ahalik eta urrutien. Alde horretatik une txar batzuk igaro ditut, baina gero pasatzen zitzaidan. Agian pentsatuko zuten borde samarra nintzela, eta agian banaiz, baina bakoitza garen modukoak gara, ez dago besterik. Halere, jende guztiarekin moldatu naiz ondo. Esaten nien zaratak agobiatu egiten ninduela, ulertu nahi zuenarentzat nahiko.

Eta horrela, ttirriki-ttarraka heldu zen gure helmugaren eguna: Everest Base Camp. Ez zen punturik altuena, baina bai, adierazten duenagatik edo, bidaiaren izena eta helburua. Berriz ere bueltatuko banintz, agian Kala Patharrera igoko nintzateke eta Base Campera ez. Baina hori orain diot, han egon eta gero. Harritza bat besterik ez da, gehiago du sinbolikotik, politetik gutxi baitauka, ez bada han ikusten den glaziar izugarria, azpian dena baita izotza, harriek estaldura egokia osatu arren.

Derrigorrezko argazkien ostean, palestinako zapiarekin berriz ere, jaitsiera hasi zen. Hiru egun jaisten. Hamabost egunetan gora eta behera egindako guztia hiru egunetan kitatuta. Luklan hegaldi ahaztezina geneukan zain, ikusi behar da hango aireportuko aireratzeko pista; eta, amaitzeko, bi egun Kathmandun lasai egon eta opariak ala oroitzapenak erosteko.

Hiru aste horietan nire errealitatetik erabat deskonektatuta egon naiz. Aitortu beharra daukat hainbat pertsona izan ditudala gogoan, beraz deskonexioa ez da erabatekoa izan, baina oso ondo sentitu naiz. Barre egin dut, negar egin dut, dantza egin dut eta kantatu egin dut. Lasai egon naiz, eta inportanteena agian, ni izan naiz, nire on eta txar guztiarekin. Kilira joateko nire planetan zalantzak sortu zaizkit, bost mila metrotan ibiltzea oso gogorra dela ikusi dudalako, eta ez dakit sufrimendu hori jasateko prest ote nagoen oraintxe bertan.

Espero, aurrerantzean ere, horrelako esperientziak bizitzeko aukera izatea, eta zuri irakurle, aukera badaukazu, bidaiatu ahal duzun guztia, irten etxetik, ezagutu beste munduak. Hala  gurean dauzkagun tontakeria guztiak errotik joango zaizkigu.

URRIAK 29 (maletak)

Filmetako pertsonaiek, dena delako arrazoia medio alde egin behar dutenean, maleta nola egiten duten atentzioa eman dit beti. Zer sartzen duten horretan erreparatzen dut, zein ordenatu geratzen zaien dena, nola maleta batean eramaten duten bizitza berri bat eraikitzeko behar duten guztia, finean nola espazio txiki batean kabitzen zaien bizitza oso bat.

Nik arazoak izaten ditut beti maletak egiteko, eta, sartu beharrekoen zerrenda izan arren, asko kostatzen zait zer hartu erabakitzea eta ondo antolatzea. Agian arazoa da gauza gehiegi ditudala eta badaezpadako asko aurreikusten ditudala beti.

Gaur bi ordu luze igaro ditut maleta prestatzen. Hilabete baterakoak antolatu behar ditut, badaezpadako asko ezer eskuratzeko zaila izango den bidaiarako. Nahikoa lan izan dut gauza onerako. Bihar bigarren errepasoa egingo dut, etzi hirugarrena.

Aurreikusi behar ditut hotza eta beroa, eta haizea, eta eguzki-izpiak. Euria aurreikusi behar dut, baita elurra ere. Aldatzeko arropak, barrukoak zein kanpokoak; izerdia lehortzekoa, eta garbiketarakoak, neureak eta arropenak, baldintza klimatikoek baimentzen badigute. Aurreikusi teknologia minimoa martxan izateko gailu elektronikoak. Nahi duenean agertzen den hilekoa ere aurreikusi behar dut, baita bidean ager daitezkeen ondoezak, minak eta bestelakoak ere.
Badaezpadako mokadutxoak, badaezpadako ura edangarri bihurtzeko pastillak, badaezpadako bainujantzia, derrigorrezko liburua ordu mortuetarako, baita derrigorrezko kaiera, nire gogoari eta barrukoei adierazten uzteko. Ninian gorderik geratuko ez diren paisaietarako argazki-kamera. Eta beste batzuk akaso.

Salako alfonbra desagertu egin zait horrenbesteko badaezpadako eta derrigorrezko artean, eta ez dakit oraindik denak atera ditudan. Eta ez, haien artean ez dago zu agertzen zaren erretratorik, pelikulako maletetan gertatzen den moduan, baina gogoan eramango zaitut nirekin joaten naizen bazter guztietara.

IRAILAK 3 (bidaia I)

Goizeko bostak laurden gutxitan esnatu; dutxa; kargagailuak, janaria eta mugikorrak motxila txikian sartu; kafesne bat eta tostada tahinarekin hartu; lo gutxi egin izanaren nekea gainean eta sabelean nerbio geldiezinak.

Bost eta erdietan taxia autobus-geltokira. Seitan autobusa aireportura. Puntual heldu naiz Loiura. Iberiako chekinean izugarrizko kola dago, kasik ordu bete pasa da txartelak jaso ditudan arte. Nire sorpresarako maletak ez du hamasei kilogramotik pasatzen. Eskerrak, kontutan hartuta barruan doan hiru laurden inguru mendian nirekin gainean eraman beharko dudala, lasaitu nau zenbakia ikusteak. 

Maleta nik neuk sartu behar izan dut hegazkinetarako zintan. Lehen aldia da hori ikusten dudana, atzerapen bat iruditu zait eta deskonfiantza puntu bat eman dit: eta bidean galdu eta Oslon beharrean Tonbuktun agertzen bada zer?

Hurrengo fasea Madrilera hegazkina,  badirudi ordutegiaren barruan noala. Madrilera heldu eta lau ordu luze igaro behar ditut aireportuan, Oslorako hegazkina hartu arte.

Bigarren gosaria: etxetik ekarritako patata-tortilla eta magdalena goxo bat, eta hiru euro eta berrogei zentimo kostatu zaidan kafe amerikar bat. Hiru euro eta berrogei zentimo eta oraindik ez naiz Espainiatik atera: zer kobratuko didate Oslon? 

Dena denboran joan da eta seiak eta hogei inguruan Osloko aireportuan lurreratu naiz. Maleta ondo heldu da. 
Orain trena bilatu behar dut,  billetea atera beno gauza horiek. Nire ingelesa praktikan jartzeko lehen unea izan da,  -the cheapest one please-. 

Osloko tren estaziotik google mapsi esker oinez heldu nahiz nire hotel xumera. Harrerakoa mutil gazte bat da,  nahiko lehorra. Hiriari buruz galdetzen hasi natzaio.  -We are here, esan dit lehor mapa batean borobil bat seinalatuz.  Nekatua nago eta ez naiz tematu.
Logelara igo, dutxa bat hartu, patata-tortilla amaitu eta ohean etzan naiz deskantsatzera. 

Duela hamabost ordu irten naizela etxetik. Taxia, autobusa, bi hegazkin eta trena hartu ditut, eta eleberri erdia irakurri. Zein gogorra den turistaren bizimodua.

Bihar gehiago eta hobeto espero dut.  Gabon!

ABUZTUAK 30 (urduritasuna)

 

Sentsazio arraro bat nire gorputzaz jabetzen ari da

urduri nago

sabelean tximeletak sentitzen hasi naiz

maiteminduta banengo bezala

 

Beldur naiz

gerta dakidanaren beldur

hegazkina galtzeko beldurra

hizkuntzarekin ez moldatzekoa

mendian ez erantzutekoa

kalean galtzekoa

blokeatzekoa

 

Eta era berean gaztetako ilusio hori

bizi-bizi dago nire barruan

etxetik lehen aldiz irtengo den

neskatxa baten antzera

mundua deskubritzera doana

jakinik mundu honetan

deskubritzeko gutxi dagoela

 

Urduri nago bai

akojonatuta

kikilduta

izututa

ABUZTUAK 27 (atzera kontaketa)

Udarako oporren amaiera heltzen ari da. Mundu guztia lanera hasteko garaia. Niretzat urduritzen hasteko unea, egun batzuk barru lehen abenturari ekitekoa. Azken prestaketak egiten hastekoa. Atzera kontaketa. Bertigoa.

Eta hemen kontatzeko gutxi gaurkoan, beraz besterik gabe, gau ona pasa!

ABUZTUAK 25 (ohiturak)

Gure jendartea ohitura zaharrak mantentzearen oso zalea da, horrek, emakumeoi bereziki, bereizkeria ugari ekarri digun arren, eta horrekin batera gatazkak gizartera.
Batzuen aburuz ohitura zaharrak mantentzea berez ona da, gure kultura gordetzeko bide bat baita. Hor ditugu adibide gisa hainbat dantza, danborradak, alardeak eta bestelako kultura adierazpenak. Baina, izan gaitezen serioak, orain dela berrehun urte, edo ehun, jendartean normaltasunez onartuta zeuden hainbat kontu, gaur egun deitoragarriak dira. Gure jardunetik baztertu egin behar ditugu, naturaltasunez eguneratu, denbora berrietara egokitu, denon eskubideak jokoan daudelako.

Hori esanda, nik gaur ohitura arruntagoez aritu nahiko nuke, norberak hartzen dituen horietaz, nolabaiteko plazera ematen duten horietaz.

Badira urte batzuk udara guztietan ama eramaten nuela Erriberrira egun pasa bilobak ikustera. Ama zendu zen urtean bakarrik joatea erabaki nuen, hura gogoan edo, haren omenez. Urte hartan egun pasa joan eta egun batzuk igaro nituen bertan.
Orduz geroztik urtero joaten naiz egun batzuk igarotzera Nafarroako txoko horretara. Nire ohitura bilakatu dut, ohitura ona, gustagarria, familiarekin partekatzeko unea, baita bertan egindako lagun berriekin ere.

Pikutara ohitura eta lege zaharrak. Gora ohitura berriak.
Igande on!

ABUZTUAK 17 (aberatsa banintz)

Oporretan disfrutatzeko ez da gauza handirik behar. Nik, urtero, hondartza ondoan lo egiteko plana egiten dut, etxetik zazpi kilometrora. Huskeria bat irudituko zaizue, ergelkeria bat, baina niretzat izugarrizko plana da: planazoa.

Atzo gauean kontzertu batera joateko aitzakiarekin halaxe egin nuen. Furgoneta Ondarretan aparkatu eta bertan lo egin. Goizeko bederatziak aldera jaiki, bainadorea jantzi eta zuzenean bainu bat hartzera joan naiz. Igeri apur bat egin, dutxa hotza, jantzi eta handik taberna batera gosaltzera, aberatsak bezala.

Geroago furgoneta tokiz aldatu behar izan dut, isuna jasoko ez banuen, edota dirutza bat TAOan utzi, eta, berriz ere, hondartzara liburu batekin goiza pasatzera. Gaurkoan etxera itzuli naiz bazkaltzera, baina plana luza dezakezu txiringitoan zerbait janez, edo auzoko tabernaren batean pintxo batzuk, edo menua.

Zuei ez dakit, baina niretzat jaiki eta hogeitahamar metrotara itsasoa edukitzea izugarria iruditzen zait. Aberatsa banintz nire diru guztia horretan inbertituko nuke, apartamentu bat Ondarretan erosten. Baina loterian jokatzen ez dudanez zail samarra daukat. Beraz, tarteka, furgonan joango naiz nire ametsa betetzera.

Eta zuk, aberatsa bazina, zer egingo zenuke?

Ondoloin eta segi amesten!